360 :: panoramiczna podróż sferyczna w 1933 odcinkach

Na wysokości ok. 2140 metrów otwiera się szerszy widok w stronę Podhala. W dole widać dwa mijane wcześniej Stawy Gąsienicowe: Czarny i Zmarzły; do szczytu zostało jeszcze sto metrów podejścia.

"Staw ciemnej, granatowej barwy, dla tego Czarnym zwany, zajmuje znaczną przestrzeń, 31 morgów 1168° kw. na wysokości 5263', a więc wyżej o 803' niż Morskie Oko, a co do rozległości czwarte mu przypadło miejsce w całych Tatrach. Wielkich głębin jego przeźroczystej wody nie ożywia żadna ryba, powierzchnią zaś urozmaica blisko wschodnio-północnego brzegu stercząca wyspa porosła piękną zielonością.

Kształt Czarnego Stawu jest trójkątny, ku północy rozwarty, ku południowi zwężony; w północnym brzegu ma odpływ, który jest początkiem Porońca, co wpada w Poroninie do Białego Dunajca. W źwierciadlanej powierzchni Czarnego Stawu odbijają się malowniczo okoliczne turnie, zwłaszcza Kościelca, który tu w wodzie nurza swe stopy, a na okół piętrzą się gołe ogromne skały, straszące swoją dzikością, od zachodu turnia z podobieństwa do kościoła Kościelcem zwana, z którą łączy się Zmarzły Szczyt, w głębi za niemi turnia Zawratowa, dalej Czarne Ściany z wierzchem ściętym, następnie dwa Granaty, od zachodu Mała Koszysta, na północ zaś wyłom ku Beskidom z widokiem otwartym po nad grzbietem Magóry.

Patrząc ztąd na ten zastęp olbrzymich turni przed nami się od południa wznoszący, wydaje się on niedostępnym i niemożliwym do przebycia, a jednak tędy wiedzie droga do Morskiego Oka przez jedyne przejście, Zawratem nazwane; podróżni śmielsi drapią się po usuwających się pod nogami piargach, nim staną na wierchu Zawratu, którego od Czarnego Stawu nie widać, bo się kryje po za Zmarzły Szczyt złączony z Kościelcem. Koło tego stawu idzie się także na szczyty Granatów tą samą drogą co na Zawrat, aż do Zmarzłego Stawu, odkąd ścieżka skręca się na wschód po nad dolinkę Nad Zmarzłym (6101').

Urocza piękność Czarnego Stawu wprawić każdego musi w zachwyt, gdy słońcem oświecony roztoczy swe wdzięki przed oczyma wielbiciela dziewiczej górskiej przyrody, ustępując jedynie Morskiemu Oku pierwszeństwa w tym względzie, że nie ma brzegów strojnych w świerki i limby, bo leży wyżej od niego, i że okalające go turnie są niższe niż nad Rybiem Jeziorem." (Walery Eljasz: Illustrowany przewodnik do Tatr, Pienin i Szczawnic, Poznań 1870).

"Z tego wierchu przedewszystkiem Krywań imponująco się przedstawia i rozpoczyna szereg turni od wschodu się piętrzących w najrozmaitszych kształtach. Prócz Łomnicy widać ztąd wszystkie najznaczniejsze szczyty, które wymieniam po kolei jeden za drugim, wiodąc wzrok od Krywania ku wschodowi: Krótka, Ostra, Hruby, Furkot, Szczyrbski, za nim dalszy a wyższy Szatan, Baszta Zadnia, tu jest przełom ponad przełęczą Koprową do doliny Mięguszowieckiej; potem wznosi się wierch Koprowy, i granią z nim połączony Mięguszowiecki. Za temi w dali wyglądają czubki Kończystej i Wysokiej. Obok Mięguszowieckiego wierchu z długą śnieżystą smugą stoją Rysy, a nad niemi piętrzy się król Tatr, Garłuchowski szczyt. Na wschód Rysom sąsiaduje Żabi wierch, a za temi wychylają się Staroleśna i Świstowa. Tu występuje naprzód wyrazisto Świnnica z dwoma czubami, za nią Kozi wierch i Granaty, z poza nich wyziera Lodowy. Potargana grań Granatów kończy się Żółtą Turnią, za którą Koszysta z Krzyżnem występuje. Z poza tejże widać jeszcze wierzchołki Murania i Hawrania.
Zwróciwszy się napowrót do Krywania, poniżej niego widzimy grupę gór z łagodnemi trawiastemi grzbietami, z pomiędzy których odznaczają się Krzyżne Liptowskie i Ciemnosmreczyński Wierch. Dolina nas tu oddzielająca od tych gór zowie się Cichą, od Cichego Wierchu, który się wznosi u jej początku, i dlatego czasem nasi górale całą tegoż nazwę przenoszą na dolinę, i zwią ją Wierchcichą. Poniżej Mięguszowieckiego szczytu uwydatnia się przełęcz Zawory, którędy idzie się na Krywań. Nim rzucimy wzrokiem na zachodnie Tatry, spotkamy się z przełomem nad Tatrami ku Liptowu, za którym się ukazują Niżnie Tatry, odrębne pasmo gór. Od zachodu trzeci szczyt Czerwonych Wierchów i z nich najwyższy Krzesanica, zasłania nam widnokręg. Warto puścić się na niego, bo bardzo blisko i bez trudów się nań dochodzi." (Walery Eljasz Radzikowski: Illustrowany przewodnik do Tatr i Pienin, Kraków 1886).