360 :: panoramiczna podróż sferyczna w 1933 odcinkach

Piękna pusta plaża bałtycka pomiędzy Karwią a Jastrzębią Górą.

Kolejka linowa wiedzie na górujący nad otoczeniem szczyt Łomnicy.

"Notuję urywane wrażenia, fotograficzne migawki. Osiedle z porozpinanym jak liny gwarem - to pierwszy akcent. Za nim inne: ścieżki przerzynające z wszech kierunków zbocza, podwójny krąg ścieżek nad stawem, trasy narciarskie z wyrąbanym duktem kosówki, droga od Małej Rakuskiej że motocyklem wyjedziesz, znaki na patykach, drogowskazy, zachęty, ostrzeżenia, mandaty. A także wyższe szykany: sieć lin jak w elektrostroju, szyny kolejowe od burżuazyjno-kubistycznego hotelu do feudalno-zamczystego obserwatorium, kolebiące się nad przestrzenią wagoniki, megafony przekrzykujące ubocza doliny, zapora na stawie, głowa Łomnicy przydeptana butem stacji szczytowej. Chwile dla "szarego człowieka": kioski szykują piwo i stare cukierki, łysy urzędnik nabija laskę pamiątkowym znaczkiem, ogonek do widokówek z pieczątką, matka wysadza dziecię, śpiewaczka ochoczo pieje, ceper w blaszance znosi z Cmentarzyska śnieg, para w trykotach szuka odległej kosówki, w maliniakach resztki połamanych budów, składy pustych i potłuczonych butelek, ślady bytności setek ludzkich stworzeń, śmieci i odchody. Nikt nie zważa, że mogłaby tu zagrzmieć górska burza, że mógłby tu spaść górski śnieg, że mogłoby się stać groźnie i dziko, że mogłyby tu wrócić góry. Góry - po co? Oto jest stopień najwyższego zwycięstwa: słońce z całą pokorą przyświeca śródmiejsko." (Jan Alfred Szczepański: Przygody ze skałą, dziewczyną i śmiercią, Warszawa 1956).

Kilkudziesięciometrowa wapienna baszta skalna góruje nad przełomowym odcinkiem doliny Rudawy nieopodal Zabierzowa. Wiąże się z nią legenda o rycerzu Kmicie, nieszczęśliwie zakochanym w córce właściciela sąsiednich Balic, który rzucił się zeń z koniem w przepaść.

"Piękne są brzegi Rudawy, kędy po szmaragdowem błoniu, spieszy do stóp wawelskiego zamku, w objęcia Wisły, ale stokroć piękniejsze kędy obszar nadbrzeżnego błonia ścieśniony jest czarownym rozdołem Szczyglic, wioski przyległej Balicom. Rozległa dolina ciągnie się bardzo daleko, i ginie wśród gór i ciemnych zarośli, jej dno wysłane jest najbujniejszemi łąkami, i przerznięte w podłuż obszernym i obfitym strumieniem Rudawy, który chwilowo: to ginie w gęstych zaroślach olszyny, to znowu wybiega jak srebrny olbrzymi wąż, i pełza swobodnie w rozległej dolinie. Po bokach strome wzgórza pokryte są gęstemi gajami brzeziny, między któremi gdzieniegdzie czarny świerk lub jodła, wybijają się w górę jak skamieniałe wodotryski, tu i owdzie niekszałtne massy skał przeglądają w zarośli, jak powalone ręką czasu zgrzybiałe zamki lub klasztory, a wśrodku stoi królowa doliny, wielka pionowa skała zwana przez jednych Zabieżowską jako należąca do wsi tego nazwiska, przez drugich zaś skałą Kmity, od nieszczęścia tu wydarzonego [...]. Stroma ta skała uwieńczona powojem i polnemi różami stoi wsparta na przepaścistym brzegu wzgórza i jedynie bokami przystęp do siebie daje, czym przypomina pionowe słupy skalne Adersbachu, Ojcowa i Pieskowej Skały. Na jej rospadłym szczycie stanąwszy, widziemy o ile ta skała panuje dolinie, bo tu i owdzie po obu stronach rzeki a mianowicie na przeciwnym jej brzegu południowym, Bukowiną zwanym, wybiegłe opoki zdają się być wieżyczkami twierdzowego wału a ona sama cytadelą." (Józef Mączyński: Pamiątka z Krakowa, część III, Kraków 1845).